Kıbrıs Barış Harekatı 45 Yaşında

20 Temmuz 1974 tarihinde dönemin Başbakan’ı Bülent Ecevit tarafından “Ayşe kız tatile çıksın..”parolası ile başlatılan ve Kıbrıs adasında Rumlar tarafından gerçekleştirilen katliamı dururmak ve adadaki Türk’leri güvence altına almak için başlatılan Kıbrıs Barış Harekatı 45. yılında anılıyor. 

Adada yönetimi ele geçiren Rum yönetim Türk’lere yönelik bir kıyım başlatmış ve binlerce Türk’ü öldürürerek bir katliama imza atmıştı. Ada’nın garantörleri arasında yer alan Türkiye yapılan uluslara arası çalışmalar sonuç vermeyince masay son seçenek olan askeri müdehaleyi getirmiş ve bu planı 20 Temmuz 1974 sabahı “Ayşe kız tatile çıksın” parolası ile uygulamaya koyarak adadaki Türk katliamına noktyı koymuştu. 

Şanlı Türk Ordusunun adaya çıktığı günüden 45 yıl geçti. Ancak Akdeniz’de yaşanan son sondaj ve arama krizinden sonra görüldü ki karşı zihniyet halen aynı yapı ve duruşa sahip. Türk’leri hiçe sayarak tm haklarını ellerinden almakta halen kararlılar. 

KIBRIS’TA NE OLMUŞTU

Kıbrıs’ta yapılan darbe, Lefkoşa’daki Türk Büyükelçiliği tarafından şifreli mesajla Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı’na bildirildi. 1960 yılında imzalanan Kıbrıs Cumhuriyeti Garanti Antlaşması’nın garantör ülkesi olan Türkiye, bir diğer garantör ülke olan İngiltere ile ortak bir operasyon gerçekleştirmek için durumu görüştü. İngiltere’nin destek vermemesi halinde Türkiye tek başına askeri operasyon gerçekleştirme kararı almıştı.

16 Temmuz 1974’te Dışişleri Bakanlığı, ABD ve İngiltere Büyükelçilikleri’ne durumu bildirdi. Dönemin başbakanı Bülent Ecevit, muhalefet partileri liderleri ile durumu görüştü ve bir gün sonra müzakereler için Londra’ya hareket etti.

Bülent Ecevit önderliğindeki Türk heyeti, dönemin İngiltere Başbakanı Harold Wilson, İngiltere Dışişleri Bakanı James Callaghan ve ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile Kıbrıs meselesini görüştü. Fakat İngiltere ve ABD, Türkiye’ye destek vermedi. 18 Temmuz 1974’te Türk heyeti Ankara’ya geri döndü. 19 Temmuz 1974’te Kıbrıs’taki durum Genelkurmay Başkanlığı’ndaki komutanlarla görüşüldü ve görüşmenin ardından Bakanlar Kurulu oy birliği ile Kıbrıs’a askeri müdahale kararı aldı.

Temmuz 1974’teki ilk askeri müdahalede Kıbrıs’ın yalnızca  yüzde 3’ü Türk kuvvetleri tarafından ele geçirildi. Bu harekat bile Kıbrıs’taki Yunan askeri cuntası ve Kıbrıs Cumhuriyeti’ndeki Nikos Sampson’nun görebi bırakmasına yetti. Yunanistan’da yönetim sivil iradeye devredildi. Fransa’da 7 yıldır sürgünde olan Konstantin Karamanlis Yunanistan’a geri çağırıldı ve 24 Temmuz 1974’te hükümeti kurdu. Böylece Yunanistan’da 1967’den bu yana süren askeri cunta yönetimi sona erdi.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 353 sayılı kararının 5. maddesi kapsamında Türkiye, Yunanistan ve İngiltere taraflarının, Kıbrıs’ta anayasa düzeninin tekrar kurulması için görüşmelere başlaması gerekiyordu. 25 Temmuz 1974’te Birinci Cenevre Konferansı başladı ve 6 gün sürdü. 30 Temmuz’da Cenevre Antlaşması imzalandı. Üç ülkenin de Dışişleri Bakanı Kıbrıs’ta Türk ve Rum olmak üzere iki otonom yönetimin mevcudiyetini kabul etti. Bu sebeple ortaya çıkabilecek sorunları görüşmek için anlaşma sağlandı. 

Yapılan anlaşma gereğince ikinci Cenevre Konferansı’nın görüşüleceği tarih olan 8 Ağustos 1974 tarihine kadar Rum ve Yunan askerlerinin Türk bölgelerinden çekilmeleri gerekiyordu ancak askeri birlikler bu bölgelerden çekilmedi. Aksine Türk bölgelerine saldırılar düzenleyerek buraları kuşattı ve bir çok Türk’ü esir aldı. 

8 Ağustos 1974’te İkinci Cenevre Konferansı başladığında  Türk heyeti, Kıbrıs’ta coğrafi esasa dayalı federatif devlet kurulmasını önerdi fakat Rum tarafı bu öneriyi reddetti. Rum tarafının zaman kazanarak adadaki Türk varlığını sonlandırma düşüncesinde olduğu izlenimi uyanıyordu.  Türk tarafı, Rum tarafına zaman kazandırmamak ve Türk bölgelerine yapılan saldırıları engellemek amacıyla 14 Ağustos’ta ikinci harekatın başlaması için anlaşmaya vardı.

15 Ağustos 1974’te Kıbrıs’ın yüzde 38’i ele geçirildi. Rum kuvvetleri bu gelişmeyle beraber geri çekilmek zorunda kaldı fakat geri çekilirken yolları üzerinde kalan Türk köylerini yaktılar ve insanları katlettiler.