Dünya savaş naraları ile çalkalanırken hava kuvvetleri, deniz kuvvetleri ve kara kuvvetleri gibi güç çarpanlarının dışında hava savunma sistemleri ile füze teknolojileri de büyük önem kazanmış durumda. Peki Türkiye bu alanda hangi aşamada?
Türkiye SOM-J gibi özel füze teknolojilerini geliştirip envanterine katmayı başarmış sayılı ülkeden birisi ancak bu haberimizin konusu SOM-J yada Gezgin gibi havadan karaya füzeler değil. Bu haberimizde karadan karaya füzelerimize odaklanacağız.
Şimdiye dek açıklanmış en uzun menzile sahip füzemiz TAYFUN füzesi olarak ön plana çıkıyor. Ancak onunda babası denilebilecek CENK Füzesi de hakkında pek bir şey bilinmese de varlığıyla Türkiye’nin en uzun menzilli füzesi olarak caydırıcı bir enstrüman olarak önümüze çıkıyor.
Cenk Füzesi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2025 yılında yaptığı açıklama ile resmiyet kazandı. 2 bin kilometre menzile sahip olması beklenen Cenk Füzesine dair ilk ve tek resmi açıklama bu oldu. Daha önce doğruluğu teyite muhtaç olsa da CENK Füzesine ait olduğu iddia edilen görüntüler internete sızdırılmıştı. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 2000 kilometre menzile sahip Cenk Füzesinin geliştirildiğini duyurmasının ardından İletişim Başkanlığı da bir basın açıklaması yayınlayarak füzenin uzay programının 10 yıllık hedefleri doğrultusunda geliştirildiğini teyit etmişti. İletişim Başkanlığının bu konuda yaptığı açıklamada; “Erdoğan’ın açıkladığı 2000 kilometre menzilli füze, CENK adı verilen ve SR-1 sonda roketi teknolojisiyle bağlantılı balistik füze. 2021 yılında kurulan Türkiye Uzay Ajansı’nın “10 Yıllık Uzay Programı” çerçevesinde geliştirilen bu teknoloji, Türkiye’nin uzay ve savunma sanayiinde daha bağımsız bir konuma gelmesini hedefliyor.” ifadelerine yer verildi.
CENK FÜZESİNE dair Roketsan tarafından sadece bir kez 2023 yılında görüntü paylaşıldı ve füze hakkında bir daha paylaşım yapılmadı. CENK Füzesi Türkiye’nin orta menzilli ilk balistik füzesi olarak ön plana çıkıyor. Paylaşılan görüntülerde CENK Füzesi içinde 2 potlu atış platformu kullanıldığı görülüyor.
Halihazırda resmi menzili tam olarak açıklanmayan Tayfun Füzesinin 1000+ km menzile sahip olabileceği ifade ediliyor. Üretici Roketsan tarafından füzenin menzili yalnızca 280+ km olarak açıklanmaktadır. Ancak yapılan ilk testte “18 Ekim 2022” füzenin 560 km menzile ulaşarak hedefini başarıyla vurduğu açıklanmıştır. 2023 yılında seri üretimi başlamış ve TSK envanterine kaç adet batarya ve füze teslim edildiği açıklanmamıştır. Füzenin geliştirilmiş versiyonlarının yapılan testlerde 1000+ km menzile ulaşabildiği düşünülmektedir. Füzenin farklı amaçlar için üretilen ve farklı menzillere sahip versiyonlarının olduğu belirtilmektedir.
TAYFUN Füzesi derin hedeflerde etki yaratacak, güvenilirlik seviyesi yüksek bir füze sistemidir. Hipersonik seviyelere ulaşan seyir hızı sayesinde hava savunma sistemi tehditlerinden etkilenmemekte ve yüksek vuruş hassasiyeti ile istenmeyen hasar durumlarının önüne geçilmektedir. Atışa hazır hale gelme süresinin kısa olması ve ateş gücünün süratle kaydırılabilmesine imkan sağlaması gibi lojistik kolaylıklar ve harekat esnekliği sunmasının yanı sıra sistemin küresel konumlama sistemi karıştırmalarına karşı elektronik harp dayanımı da yüksek seviyededir. TAYFUN Füzesi, düşük çevre koşulu duyarlılığı sayesinde gece ve gündüz her hava koşulunda görev yapabilmektedir.
TEKNİK ÖZELLİKLER
MENZİL > 280+ KM
UZUNLUK 6.5 M
ÇAP 610 MM
AĞIRLIK 2300 KG
GÜDÜM KOORDİNATA GÜDÜM SİSTEMİ
HARP BAŞLIĞI ÖN ŞEKİLLENDİRİLMİŞ PARÇACIK ETKİLİ HARP BAŞLIĞI
PLATFORMLAR TAYFUN SİLAH SİSTEMİ
CEP DEĞERİ ≤ 10 M
KARIŞTIRMAYA KARŞI DAYANIKLI
HEDEF TİPİ
HAVA SAVUNMA FÜZE SİSTEMLERİ,
YUMUŞAK ZIRHLI VE ZIRHSIZ SİLAH
SİSTEMLERİ, KOMUTA KONTROL
MERKEZLERİ, ASKERİ UÇAK
HANGARLARI, KRİTİK ASKERİ TESİSLER,
STRATEJİK HEDEFLER
Türkiye’nin uzun zamandır envanterinde bulunan ve güncel teknolojileri de bünyesinde barındıran füzesidir. BORA Füzesi aktif olarak TSK tarafından terör hedeflerinin vurulmasında da kullanılarak sahada kendini göstermiş ve başarıyla hedeflerini imha etmeyi başarmıştır. Minimum 80 maksimum 280 km menzile sahip olan Bora füzesi ile düşman hedefleri ateş altına alınabilmektedir. Füze 2 adet atış rampasına sahip 8×8 kamyonlar ile taşınabiliyor.
TSK envanterinde kaç adet araç ve füze teslimi gerçekleştirildiğine dair herhangi bir açıklama bulunmamaktadır.
| Çap | 610 mm |
| Ağırlık | 2.500 kg |
| Menzil | 80 – 280 km |
| Güdüm | [1] KKS* Destekli ANS** [2] Sadece ANS** |
| Kontrol | Hidrolik Tahrik Sistemli Aerodinamik Kontrol |
| Yakıt Tipi | Kompozit Katı |
| Harp Başlığı Tipi | Parçacık Etkili Tahrip |
| Harp Başlığı Ağırlığı | 470 kg |
| Tapa Tipi | Çarpma ve Yaklaşmalı |
| Vuruş Hassasiyeti [CEP] | [1] ≤ 10 m KKS + Destekli ANS*** [2] ≤ 100 m Sadece ANS*** |
*KKS Küresel Konumlama Sistemi
**ANS Ataletsel Navigasyon Sistemi
Türkiye’nin ciddi anlamdaki ilk füzelerinden birisi olan ve Çin ile teknoloji paylaşımı kapsamında Roketsan tarafından geliştirilip üretimi yapılan bir füze sistemi olan Yıldırım J-600T füzesi hakkında gerek üretici Roketsan tarafından gerekse TSK tarafından genel anlamda bir açıklama yapılmamış ve yapılmamaktadır. Bu sebeple hakkında birçok farklı iddia ortaya atılan füze sisteminin konuşlandırıldığı yerler dahi gizli tutulmaktadır.
1980 yıllarında geliştirilme süreci başlayan füzenin TSK envanterine girmesi ile birlikte onu yalnızca 30 Ağustos Zafer Bayramı geçit törenlerinde görebildik. Kaç adet üretildiği kaç adet teslim edildiği bilinmemektedir. Menzili hakkında da kesin açıklamalar bulunmaması nedeni ile farklı iddialar sık sık dillendirilmektedir. Kaynaklara bakıldığında YILDIRIM J-600T füzesi için dört farklı konfigürasyonda üretim yapıldığı iddia edilmektedir. Buna göre;
J-600T I 150 km menzil.
J-600T II 300 km menzil
J-600T III 900 km menzil
J-600T IV 2500 km menzil’e sahip olduğu ifade ediliyor. Ancak bilgilerin doğruluğu teyite muhtaçtır. YILDIRIM J-600T füzesi MAN kamyon üzerinde açık raylı fırlatma rampasında bir adet füze olacak şekilde taşınmaktadır.
Türkiye’nin uzun yıllardır başarıyla kullandığı bir füze sistemi olan TRG-300 KAPLAN füzesi dört potlu atış aracı ile aynı anda dört füzeyi atışa hazır bir halde taşıyabilmektedir. Terörle mücadele de ve olası sınır ötesi operasyonlarda sıkça kullanılmış başarıyla bir sitemdir. Yapılan geliştirmeler ile birlikte füze sisteminin yeni varyantları da TSK envanterine katılmıştır. Özellikle TSK topçularının favori füze sistemlerinden birisidir. TRG-300 Füzesi yüksek isabet ve tahrip gücü sayesinde 20 – 120 km menzil arasındaki yüksek öncelikli hedefler üzerinde yoğun ve etkili ateş gücü yaratmaktadır. Blok 1 – Blok 2 ve Blok 3 versiyonları TSK envanterinde yerini almıştır. FÜZE sistemi dost ve kardeş ülkelere de ihraç edilmiştir.
TEKNİK ÖZELLİKLER
MENZİL BLOK 1A: 30-120 KM
BLOK 2: 20-90 KM
UZUNLUK BLOK 1A: 5.6 M
BLOK 2: 6 M
ÇAP 300 MM
AĞIRLIK BLOK 1A: 585 KG
BLOK 2: 660 KG
GÜDÜM KOORDİNATA
GÜDÜM SİSTEMİ
HARP BAŞLIĞI ÖN ŞEKİLLENDİRİLMİŞ
PARÇACIK ETKİLİ HARP
BAŞLIĞI
PLATFORMLAR ÇOK NAMLULU ROKET
ATAR SİLAH SİSTEMİ
(ÇNRA), TANK ÇIKARMA
GEMİLERİ
CEP DEĞERİ ≤ 10 M
KARIŞTIRMAYA KARŞI DAYANIKLI
HEDEF TİPİ
KOMUTA VE İLETİŞİM MERKEZLERİ,
LOJİSTİK TESİSLER, ULAŞIM
ALTYAPILARI, SABİT KARA HEDEFLERİ VE
TOPLU PERSONEL HEDEFLERİ
| Çap | 300 mm |
| Füze Ağırlığı | 660 kg |
| Menzil | 20 – 90 km |
| Güdüm | Karıştırmaya Karşı Dayanımlı KKS* Destekli ANS** |
| Kontrol | Elektromekanik Tahrik Sistemli Aerodinamik Kontrol |
| Yakıt Tipi | Kompozit Katı |
| Harp Başlığı Tipi | Tahrip + Çelik Bilyeli |
| Harp Başlığı Ağırlığı | 180 kg |
| Harp Başlığı Etki Yarıçapı | ≥ 70 m [Artırılmış Parçacık Sayısı ve Dinamik Etkinlik] |
| Tapa Tipi | Çarpma ve Yaklaşmalı |
| Vuruş Hassasiyeti [CEP] | ≤ 10 m |
| Çap | 300 mm |
| Füze Ağırlığı | 585 kg |
| Menzil | 30 – 120 km |
| Güdüm | Karıştırmaya Karşı Dayanımlı, KKS** Destekli ANS**** |
| Kontrol | Elektromekanik Tahrik Sistemli Aerodinamik Kontrol |
| Yakıt Tipi | Kompozit Katı |
| Harp Başlığı Tipi | Tahrip + Çelik Bilyeli |
| Harp Başlığı Ağırlığı | 105 kg |
| Harp Başlığı Etki Yarıçapı | ≥ 70 m |
| Tapa Tipi | Çarpma ve Yaklaşmalı |
| Doğruluk [CEP] | ≤ 10 m |
*KKS Küresel Konumlama Sistemi
**ANS Ataletsel Navigasyon Sistemi
TRG-230 Füzesi yüksek isabet ve tahrip gücü sayesinde 20 – 70 km menzil arasındaki yüksek öncelikli hedefler üzerinde yoğun ve etkili ateş gücü yaratmaktadır. TRG-230 Füzesi; Roketsan tarafından geliştirilen Çok Namlulu Roket Atar Silah Sistemi ile uygun arayüzlere sahip farklı tipteki platformlar üzerinden atılabilmektedir.
TRLG-230 Füzesi nokta vuruş kabiliyeti ve tahrip gücü sayesinde 20 – 70 km menzil arasındaki yüksek öncelikli hedefler üzerinde yoğun ve etkili ateş gücü yaratmaktadır. TRLG-230 Füzesi; ROKETSAN tarafından geliştirilen Çok Namlulu Roket Atar Silah Sistemi ile uygun arayüzlere sahip farklı tipteki platformlara adapte edilmesi mümkündür.
| Çap | 230 mm |
| Füze Ağırlığı | 210 kg |
| Menzil | 20 – 70 km |
| Güdüm | KKS* Destekli ANS** + LAB*** |
| Kontrol | Elektromekanik Tahrik Sistemli Aerodinamik Kontrol |
| Yakıt Tipi | Kompozit Katı |
| Harp Başlığı Tipi | Tahrip + Çelik Bilyeli |
| Harp Başlığı Ağırlığı | 42 kg |
| Harp Başlığı Etki Yarıçapı | ≥ 55 m |
| Tapa Tipi | Çarpma ve Yaklaşmalı [Opsiyonel] |
| Raf Ömrü | 10 yıl |
| Vuruş Hassasiyeti [CEP] | ≤ 2 m |
*KKS Küresel Konumlama Sistemi
**ANS Ataletsel Navigasyon Sistemi
***LAB Lazer Arayıcı Başlık [Stanag 3733 Uyumlu]
TRG-122 roketleri, TSK’nın terörle mücadele ve sınır ötesi operasyonlarında düşman bölgelerini yoğun topçu ateşi altına almasını sağlayan çok namlulu roket atar sistemine ait füzeleridir. Bu füzelerin menzili 13-30 km arasındaki hedefleri baskı altına almaya yardımcı olmaktadır. Bu sistemler sayesinde yakın mesafe hedefleri TSK hızlı ve etkin bir şekilde yoğun baskı ateşi altına alarak imha edebilmektedir. Aktif olarak çok uzun yıllardır kullanılan sistemin geliştirilmiş ve güncelleştirilmiş versiyonu TRLG-122sistemidir.
122 mm’lik TRG-122 Güdümlü Roketi, yüksek isabet ve tahrip gücü sayesinde, 13 – 30 km menzildeki yüksek öncelikli hedefler üzerinde etkili ateş gücü yaratmaktadır.
| Çap | 122 mm |
| Füze Ağırlığı | 76 kg |
| Menzil | 28 km |
| Güdüm | KKS* Destekli ANS** + AOB |
| Kontrol | Elektromekanik Tahrik Sistemli Aerodinamik Kontrol |
| Yakıt Tipi | Kompozit Katı |
| Harp Başlığı Tipi | Tahrip + Çelik Bilyeli |
| Harp Başlığı Ağırlığı | 13.5 kg |
| Harp Başlığı Etki Yarıçapı | ≥ 40 m |
| Tapa Tipi | Çarpma ve Yaklaşmalı |
| Vuruş Hassasiyeti [CEP] | ≤ 10 m |
*KKS Küresel Konumlama Sistemi
**ANS Ataletsel Navigasyon Sistemi
| Çap | 122 mm |
| Füze Ağırlığı | 76 kg |
| Menzil | 13 – 30 km |
| Güdüm | ANS* + LAB** |
| Kontrol | Elektromekanik Tahrik Sistemli Aerodinamik Kontrol |
| Yakıt Tipi | Kompozit Katı |
| Harp Başlığı Tipi | Tahrip + Çelik Bilyeli |
| Harp Başlığı Ağırlığı | 13.5 kg |
| Harp Başlığı Etki Yarıçapı | ≥ 40 m |
| Tapa Tipi | Çarpma ve Yaklaşmalı |
| Raf Ömrü | 10 yıl |
| Vuruş Hassasiyeti [CEP] | ≤ 2 m |
*ANS Ataletsel Navigasyon Sistemi
**LAB Lazer Arayıcı Başlık [Stanag 3733 Uyumlu]
Türkiye'nin yerli ve milli savunma sanayii hamlelerinin önemli bir ürünü olan TUSAŞ üretimi GÖKBEY Milli…
Milli Savunma Bakanlığı Duyurdu: Türk Pilotları İngiltere'de Eurofighter Eğitimine Başladı Milli Savunma Bakanlığı (MSB), Türk…
Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) tarafından yerli ve millî imkânlarla geliştirilen HÜRJET, Türk Hava…
Türk savunma sanayiinin önde gelen kuruluşlarından ROKETSAN tarafından geliştirilen Yeni Nesil Seyir Füzesi ÇAKIR, operasyonel…
Türkiye'nin savunma sanayii devi FNSS, TEKNOFEST Mavi Vatan etkinliğinde ilk kez kamuoyuna tanıttığı İnsansız Zırhlı…
Türkiye’nin denizlerdeki mühendislik gücü STM, TEKNOFEST Mavi Vatan'da milli savaş gemileriyle, geleceğin mühendisleri ve teknoloji…